Meedoen?
Iedereen kan meedoen aan deze editie van Celluloid Remix. Ervaren remixers kunnen zelf de beschikbare filmfragmenten downloaden en remixen met hun eigen software. Daarnaast is een online mixer beschikbaar: een vernuftige tool om eenvoudig in een paar klikken je eigen remix te maken, direct online. Zo kunnen ook minder ervaren deelnemers meedingen naar de prijzen. Ga voor alle informatie en om mee te doen naar www.celluloidremix.nl. De sluitingsdatum voor het inzenden van nieuwe remixes is 25 april 2012. Een professionele jury beoordeelt de inzendingen. De winnaars worden in mei in het nieuwe pand van EYE gepresenteerd.

Inspiratie nodig?
Victor Ponten van creatief bureau Habbekrats trapt Celluloid Remix 2 af: hij maakte als eerste een remix. Zijn aanpak geeft inzicht in de mogelijkheden van werken met historische filmclips en dient ter inspiratie voor alle deelnemers. Dit is zijn remix, getiteld Hoe de wereld veranderde:

De vakmensen van Madurodam hebben het gevelontwerp van Jaap Drupsteen minutieus nagemaakt. Daar hebben ze al hun kennis en vaardigheden voor moeten aanspreken. De gevel van het gebouw bevat kleurige, licht doorlatende geabstraheerde afbeeldingen uit allerlei televisieprogramma’s, identiek aan de gevel van het echte gebouw in Hilversum. De bouwers hebben de glazen gevel bekleed met kleurfolie, waarin 748 tv-beelden zijn verwerkt. Het glasreliëf is uit kunststof gefreesd. Vervolgens zijn de individuele ruitjes, 2.244 stuks, uitgezaagd en één voor één op de glas- en folielaag aangebracht.

Voorafgaand aan de onthulling presenteerde Beeld en Geluid de nieuwe app Madurodam in Beeld. Deze iPhone-applicatie, gratis te downloaden in de iTunes App Store, verrijkt een bezoek aan Madurodam met historische archiefbeelden van verschillende maquettes in de miniatuurstad. Deze beelden zijn allen afkomstig van Open Beelden. Een voorbeeld:

Om een indruk te geven van wat er allemaal te vinden is, een kleine greep uit het aanbod. Uit de vroege jaren, toen er nog geen commentaar onder het beeld zat, komen bijvoorbeeld deze beelden van overstromingen in Ridderkerk en Barendrecht in 1928:

Vanaf de jaren dertig komt er steeds vaker geluid bij het beeld. Tijdens de Tweede Wereldoorlog wordt het Polygoonjournaal voornamelijk aangewend als propagandamiddel voor de Duitsers en de NSB. Zo is er in 1941 een serie items genaamd ‘Nederland voedt zichzelf’ waarin propaganda wordt gemaakt voor het nationaalsocialistische idee dat een land in staat moet zijn in zijn eigen voedsel te voorzien:

Na de Tweede Wereldoorlog worden de beelden voorzien van het commentaar van Philip Bloemendal. Met zijn karakteristieke stemgeluid is hij onlosmakelijk verbonden met het Polygoonjournaal:

Vanaf de jaren zeventig worden er ook journaals in kleur gemaakt. Een mooi voorbeeld van de meerwaarde die dit geeft is te zien in de kleurenpracht van de vlinderverzameling van de amateurentomoloog Hermans:

Voor 2009 zijn wij met de toevoeging van de hierboven beschreven selectie even klaar met het toevoegen van materiaal aan Open Beelden. Maar volgend maand wordt het mogelijk om ook als gebruiker materiaal aan Open Beelden toe te voegen. Dit kan materiaal zijn dat gemaakt is op basis van Open Beelden, maar ook eigen werk.

Na de jaarwisseling zullen wij het toevoegen van beeldmateriaal uit ons archief aan Open Beelden hervatten. Daarnaast zullen wij actief samenwerking zoeken met ander collectiehouders, om zo het aanbod op Open Beelden verder te vergroten en meer divers en nog interessanter te maken.

Om de voorbeelden van beeldmateriaal in dit bericht te kunnen bekijken raden wij aan om gebruik te maken van Firefox 3.5, of een andere moderne browser die HTML5 <video> technologie ondersteunt. Internet Explorer e.d. zal de voorbeelden niet kunnen weergeven.

OPEN BEELDEN BIEDT VRIJ GEBRUIK ARCHIEFMATERIAAL

Hilversum – Vandaag lanceert Beeld en Geluid Open Beelden, een nieuw open mediaplatform dat toegang biedt tot een selectie archiefmateriaal voor creatief hergebruik. Fragmenten uit deze audiovisuele collecties mogen geremixed worden in nieuwe werken. Gebruikers van Open Beelden kunnen dit nieuwe materiaal vervolgens weer toevoegen aan het platform en daarmee deze beeldbank verder uitbreiden.

Creative Commons
De toegang tot het materiaal op Open Beelden is gebaseerd op het Creative Commons-licentiemodel. Creative Commons biedt auteurs, kunstenaars, wetenschappers en onderwijzers de vrijheid om op een flexibele manier met hun auteursrechten om te gaan en om werken beschikbaar te stellen aan anderen op een manier die men zelf kiest. Zo worden niet alle rechten (zoals binnen het traditionele auteursrecht het geval is) maar slechts enkele rechten naar keuze voorbehouden.

Deze ‘open’ benadering wordt ook in de techniek van het platform doorgevoerd door gebruik te maken van open formaten, standaarden en softwarecomponenten. Daarbij wordt alle software die in het kader van Open Beelden wordt ontwikkeld tevens als open source-software beschikbaar.

Naast het remixen van archiefbeelden biedt Open Beelden de mogelijkheid om koppelingen met andere informatiebronnen te maken. In het kader van Open Beelden zijn er op dit moment al tientallen Polygoonitems aan lemma’s op de Nederlandstalige Wikipedia toegevoegd. Bijvoorbeeld op het lemma over Almere is de tekstuele beschrijving van de geschiedenis van deze stad voorzien van een audiovisuele illustratie over de eerste bewoners. In samenwerking met Wikimedia Nederland wordt momenteel gekeken hoe Open Beelden in navolging van dit experiment ook op een meer structurele manier een audiovisuele meerwaarde aan Wikipedia kan bijdragen.

Open Beelden is een initiatief van het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid in samenwerking met Stichting Nederland Kennisland. Op Open Beelden zijn ruim 200 Polygoonitems afkomstig uit het archief van Beeld en Geluid te vinden. De collectie van herbruikbaar materiaal zal de komende jaren flink groeien, wekelijks worden nieuwe werken ge-upload.

Iedereen is zeer welkom om materiaal bij te dragen aan het platform. Hierbij valt te denken aan collectiebeherende instellingen en producenten, maar ook nieuw materiaal dat creatieven gemaakt hebben op basis van het materiaal op Open Beelden.

Presentaties
Het projectteam geeft presentaties over Open Beelden op de volgende evenementen:
•    Vandaag, tijdens PICNIC ’09, verricht Hans Westerhof, programmadirecteur Beelden voor de Toekomst, de officiële lancering van dit mediaplatform met een presentatie tijdens de Creative Commons Special.
•    In het kader van de StrangerAcademy in Amsterdam zullen van 13 tot en met 17 oktober 150 jonge filmmakers in de vorm van workshops hun vaardigheden verbeteren en in een korte tijd een filmproductie te maken. Een van deze workshops staat in het kader van Open Beelden en laat een tiental jonge filmtalenten aan de hand van het hergebruik van archiefbeelden hun eigen verhaal vertellen.

Open Beelden is ontwikkeld in het kader van Beelden voor de Toekomst, dat digitalisering en ontsluiting van audiovisueel erfgoed op grote schaal mogelijk maakt.

Op dit moment is de selectie van en zoektocht naar materiaal voor het platform in volle gang. In eerste instantie zal er daarbij voornamelijk content uit het eigen archief van Beeld en Geluid geselecteerd worden. Het is echter interessant te onderzoeken in hoeverre het mogelijk is om nieuwe, andere content onder een Creative Commons-licentie beschikbaar te stellen voor creatief hergebruik. Het aantrekken van nieuw materiaal naast het eigen archiefmateriaal is wenselijk om een zo breed mogelijk publiek aan te kunnen trekken voor een langere periode. Ook kunnen daardoor aanvullende innovatieve toepassingen ontstaan, die nieuwe mogelijkheden opleveren.

Om de drijfveren voor zowel Beeld en Geluid als de omroepen voor het Open Beelden project in kaart te brengen zal ook in worden gegaan op de vraag hoe en waar gedurende het productieproces van mediaproducties waarde wordt gecreëerd. Aangetoond zal worden dat waarde niet middels een rechtlijnig proces tot stand komt, maar ontstaat op verschillende plaatsen binnen een netwerk van verschillende actoren. De drijfveren voor omroepen zullen met name onderzocht worden vanuit een bedrijfsmatig/economisch, kwaliteits- en ideologisch perspectief.

Ook zullen gesprekken gevoerd worden met medewerkers van het Creative Commons-project bij de Duitse omroep NDR, om te achterhalen hoe het project in Duitsland is opgezet. Buiten Nederland is er al herhaaldelijk door omroepen geëxperimenteerd met de mogelijkheden van Creative Commons-licenties. Zo gaf de Duitse omroep NDR in 2007 twee tv-programma’s onder Creative Commons vrij: het mediamagazine ‘Zapp’ en het satirische programma ‘Extra 3’. Een belangrijke drijfveer is volgens NDR het gegeven dat kijkers via een omroepvergoeding al meebetaald hebben aan de inhoud van uitzendingen. De internetgebruiker kan de vrijgegeven programma’s kopiëren, verspreiden en publiekelijk beschikbaar maken, wel moeten de NDR als maker vermeld worden, en commercieel gebruik en of afgeleide werken zijn niet toegestaan. Ook de Arabische nieuwszender Al Jazeera, heeft onder de naam Al Jazeera Creative Commons Repository materiaal geselecteerd dat via cc.aljazeera.net vrijgegeven wordt. Uiteindelijk zal er een gesprek plaatsvinden met omroepen waarbij de drijfveren en mogelijkheden om een (deel van een) programma onder een Creative Commons licentie op het Open Beelden platform te zetten, besproken zullen worden.

Het project zal tevens binnen een bredere context geplaatst worden. De gebruiker binnen de hedendaagse online participatiecultuur consumeert niet alleen mediacontent, maar produceert ook zelf. De ontwikkeling van applicaties als peer-to-peer programma’s hebben er daarnaast voor gezorgd dat de bovengenoemde ‘prosumer’ steeds makkelijker aan mediacontent kan komen. Parallel aan deze ontwikkelingen heerst er op het internet een steeds kleiner wordend begrip voor het auteursrecht, waarbij toegang tot informatie als het ware geclaimd wordt. Hierdoor ontstaat er een steeds groter wordend spanningsveld tussen het auteursrecht en toegang tot informatie. Kritiek op het auteursrecht komt echter niet enkel vanuit de illegale up- en downloadershoek, ook voorstanders van het auteursrecht erkennen de in zekere mate beperkte houdbaarheid van het auteursrecht. Hierdoor ontstaat een steeds grotere roep om een aanpassing van het auteursrecht binnen het digitale domein. Creative Commons is een reactie op deze roep om aanpassing. Het Open Beelden project bouwt daarbij niet alleen voort op de behoeften van de ‘prosumer,’ maar tracht tevens de behoeften van de maker van een creatief werk en de behoeften van de gebruiker van een creatief werk in overeenstemming te brengen.

Inge van Beekum is 22 jaar en masterstudente Nieuwe Media en Digitale Cultuur aan de Universiteit Utrecht. Het onderzoek in het kader van Open Beelden is onderdeel van de afstudeerstage. De betrokkenheid bij projecten rondom de digitalisering van de collecties van Beeld en Geluid ziet zij als een interessante aanvulling op de eerder opgedane theoretische en praktische kennis op het gebied van nieuwe media en het auteursrecht. Met name de aandacht voor creatief hergebruik van open content, en het aftasten van de mogelijkheden van Creative Commons-licenties, ziet zij als een interessante praktijkervaring.

Na een verkenning van verschillende open source (media)platformen is voor de ontwikkeling van Open Beelden de keuze gevallen op MMBase. Aan deze keuze lagen een aantal argumenten ten grondslag, waaronder de aanwezigheid van gespecialiseerde ontwikkelaars in Nederland, de volwassenheid van het platform en de huidige gebruikersgroep (in het bijzonder de vele publieke omroepen).

Op de keuze voor MMBase volgde de keuze voor ontwikkelaar André van Toly, d+g design. Dit bedrijf heeft meer dan vijftien jaar ervaring met het bouwen van internetapplicaties en maakt hierbij sinds 2001 uitsluitend gebruik van MMBase. André van Toly werkte eerder voor GroenLinks, Milieudefensie, Ilse (Nu.nl), ICTU (Overheid.nl) en verschillende omroepen. Daarnaast – en niet onbelangrijk – is André van Toly nauw betrokken bij de open source gemeenschap rond MMBase.

Momenteel werkt André van Toly, d+g design in nauwe samenwerking met Beeld en Geluid en Kennisland aan het functioneel ontwerp voor Open Beelden, om medio april met de daadwerkelijke ontwikkeling van start te gaan. In juni wordt de eerste versie van Open Beelden feestelijk gelanceerd.

De Beeld en Geluid wiki werd hier al eerder besproken. Zie hierboven ook de promo op YouTube.

De Beeld en Geluid wiki maakt kennis over de collectie van Beeld en Geluid beschikbaar. Centraal staan films, radioprogramma’s en televisieproducties die in het kader van Beelden voor de Toekomst gedigitaliseerd worden. Op de wiki staan biografieën van personen, een overzicht van hun oeuvre en een beschrijving van programma’s waarin zij te gast of onderwerp van gesprek waren.

Alle informatie op de Beeld en Geluid wiki is – net zoals het toekomstige materiaal op Open Beelden – beschikbaar onder een open content Creative Commons licentie. Het gaat hierbij specifiek om de Naamsvermelding-Gelijk delen variant van Creative Commons. Dankzij deze licentie kan de informatie op de wiki door iedereen worden gekopieerd, veranderd, verspreid en vertoond, onder de enkele voorwaarde dat de naam van de auteur wordt vermeld en dat nieuwe werken onder dezelfde licentie worden aangeboden. Op de wiki zijn ook de uitgebreide voorwaarden te vinden. Voor dit project is bewust voor een licentie met zo weinig mogelijk restricties gekozen, om een zo groot mogelijke publieksparticipatie te stimuleren. Ook maakt deze licentie het mogelijk om aansluiting te vinden bij een groot aantal andere projecten, zoals bijvoorbeeld Wikipedia. Hoewel Open Beelden om creatief hergebruik van het daadwerkelijke archiefmateriaal draait en de wiki zorgt voor contextualisering van collectiekennis, zijn de voordelen van de de Naamsvermelding-Gelijk delen variant van Creative Commons ook voor Open Beelden het overwegen waard.

Gelijk aan hoe Open Beelden zal zijn, is de Beeld en Geluid wiki gebaseerd op open source software. Het gaat hierbij specifiek om de MediaWiki wikisoftware, waar Wikipedia bijvoorbeeld ook op draait. De vrij beschikbare broncode van deze software bespaart in eerste instantie de moeite om het wiel compleet opnieuw uit te hoeven vinden, terwijl het tegelijkertijd relatief simpel is om eventueel gewenste aanpassingen te doen. Daarnaast maakt de beschikbaarheid van de broncode – en hopelijk tevens goede documentatie van de werking van de software – ervoor dat derden in staat worden gesteld om te werken aan verbeteringen van en aanvullingen op de software.

Het recentelijk afgeronde stageproject OpenPedia is een mooi voorbeeld van de toegevoegde waarde die een open source benadering voor dergelijke diensten kan leveren. Studenten van de opleiding Technische Informatica aan de Hogeschool INHolland bouwden in het kader van een minor rond open source een zoekmachine, waarin voor een enkele zoekvraag resultaten vanuit drie verschillende bronnen – de Beeld en Geluid wiki, filmmateriaal van Beeld en Geluid op SURFmedia en YouTube – worden weergegeven. Een geïnteresseerde bezoeker vindt over de door hem ingetikte persoon, plaatst, etc. niet alleen een beschrijving in de wiki, maar ook filmmateriaal van twee verschillende bronnen. Hierdoor komen deze verschillende bronnen samen in een betekenisvolle context. In theorie kan deze applicatie bovendien met ontelbaar extra bronnen aangevuld worden.

De studenten maakten de zoekmachine enkel met behulp van open source software en de open standaarden waarmee de verschillende bronnen hun informatie aanboden. Om gestructureerde informatie uit de Beeld en Geluid wiki te halen werd DBpedia gebruikt. Voor het uitlezen van de beschrijvingen van het filmmateriaal op SURFmedia maakten zij gebruik van een interface op basis van de Open Archives Initiative open standaard (diezelfde standaard zorgt er ook voor dat het Beeld en Geluid materiaal op SURFmedia binnen de Europese digitale bibliotheek Europeana te vinden is). Ten slotte werd voor YouTube gebruik gemaakt van de Data API van YouTube, op basis van XML. Om al deze informatie vervolgens in een webapplicatie doorzoekbaar te maken, maakten de studenten gebruik van het Ruby on Rails open source framework.

Met dank aan Niels Mouthaan en Jesse Piscaer (studenten Hogeschool INHolland).

foto’s: Anne Vroegop, conservator nieuwe media Zuiderzeemuseum

Het Zuiderzeemuseum trakteert aanstaande zaterdag tijdens Museumn8 bezoekers op een visuele en interactieve show op de Amsterdamse grachtengordel. Met dit initiatief wijkt het museum af van gebaande paden en vindt het een nieuwe vorm om zijn collectie voor het grote publiek op speelse wijze toegankelijk te maken.

In tegenstelling tot de Amsterdamse musea kiest het Zuiderzeemuseum uit Enkhuizen er voor het publiek tijdens de jaarlijkse Museumn8 zelf op te zoeken. Het Zuiderzeemuseum toont haar collectie aan het grote publiek door diverse beelden te projecteren op omliggende grachtenpanden. Kunstenaar en regisseur Arnout Hulskamp projecteert zaterdag 1 november van 19.00 tot 1.30 uur de door hem gemixte beelden vanaf het water in de vorm van een meer dan levensgrote geprojecteerde fruitmachine. Met een druk op een knop mixt het publiek de digitale collectie en dingt ze tegelijkertijd mee naar diverse prijzen waaronder een overnachting in een huisje in het museumpark van het Zuiderzeemuseum.  

Open Beelden
De projecties zijn een mix van historische en hedendaagse collecties, gecombineerd met archiefbeelden speciaal voor dit experiment beschikbaar gesteld door het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid. Deze samenwerking met het Zuiderzeemuseum is een eerste resultaat van het project Open Beelden, dat het creatief hergebruik van audiovisueel erfgoed wil stimuleren. Open Beelden maakt deel uit van het project Beelden voor de Toekomst, waarin  zes instellingen een belangrijk deel van het audiovisueel erfgoed van Nederland redden door conservering en digitalisering.

Zuiderzeemuseum
Het Zuiderzeemuseum presenteert Nederlandse kunst, cultuur en erfgoed op de grens van land en water. Tentoonstellingen en evenementen leggen verbanden tussen de collectie en hedendaagse ontwikkelingen. Klassieke Hollandse thema’s krijgen een verrassende benadering.

Arnout Hulskamp
Arnout Hulskamp (1978) is een nieuwe-mediakunstenaar, bekend om zijn  interactieve installaties, VJ-optredens en digitale prints. Hulskamp heeft in diverse internationale clubs, musea en galeries performances  gegeven. Met zijn studio Aaiqu werkt hij aan innovatieve  mediatoepassingen voor de culturele sector. Hiervoor ontving hij in 2007 een Gouden Reiger, de belangrijkste Nederlandse prijs voor  audiovisuele en interactieve media.