Hoewel mej. Versluys niet de intentie had om van het vliegen haar beroep te maken, waren er in de jaren ‘30 wel vrouwen die aan de slag gingen in beroepen die tot dan toe werden gezien als mannenberoepen. Met de dreigende oorlog werden bijvoorbeeld Nederlandse vrouwen opgeleid tot brandweervrouw om de taak van mannen over te kunnen nemen indien nodig. Dat vrouwen hier eigenlijk niet geschikt voor werden geacht was volgens Het Vaderland even minder belangrijk: “Of de vrouw nu wel geschikt is voor dit werk – vechten tegen vuur is mannenwerk – moet buiten beschouwing blijven, omdat het niet anders zal kunnen.” Het Polygoonjournaal filmde een demonstratie van de vrouwelijke brandweerlieden van het Haagse brandweerkorps in 1939. Gekleed in brandweerpakken geven de vrouwen onder andere een blusdemonstratie:

In 1953 had de politie in Heerlen ook een primeur, daar werden voor het eerst vrouwen geworven die in uniform de straat op zouden gaan. Volgens de Nieuwe Leidsche Courant zouden ze ingezet worden voor “het toezicht op de jeugd, het lesgeven aan de jeugdverkeersbrigades en het toezicht op bioscoopbezoek, café’s en andere openbare vermakelijkheden.” Het Polygoonjournaal reisde in december van datzelfde jaar af naar Heerlen om deze ‘zwakke arm der wet’ aan het werk te zien. In de reportage zien we naast hun dagelijkse werkzaamheden ook de judolessen die de agentes kregen om ze weerbaarder te maken:

Dat de situatie veranderd was in de jaren ‘80 laat een reportage bij het staalconcern Hoogovens in IJmuiden zien. In een industrie die jarenlang door mannen gedomineerd was, werden daar steeds meer vrouwen aan het werk gezet. Na een opleiding konden vrouwen bijvoorbeeld aan de slag als kraandrijver met hetzelfde loon en dezelfde doorgroeimogelijkheden als de mannen in het bedrijf:

De vakmensen van Madurodam hebben het gevelontwerp van Jaap Drupsteen minutieus nagemaakt. Daar hebben ze al hun kennis en vaardigheden voor moeten aanspreken. De gevel van het gebouw bevat kleurige, licht doorlatende geabstraheerde afbeeldingen uit allerlei televisieprogramma’s, identiek aan de gevel van het echte gebouw in Hilversum. De bouwers hebben de glazen gevel bekleed met kleurfolie, waarin 748 tv-beelden zijn verwerkt. Het glasreliëf is uit kunststof gefreesd. Vervolgens zijn de individuele ruitjes, 2.244 stuks, uitgezaagd en één voor één op de glas- en folielaag aangebracht.

Voorafgaand aan de onthulling presenteerde Beeld en Geluid de nieuwe app Madurodam in Beeld. Deze iPhone-applicatie, gratis te downloaden in de iTunes App Store, verrijkt een bezoek aan Madurodam met historische archiefbeelden van verschillende maquettes in de miniatuurstad. Deze beelden zijn allen afkomstig van Open Beelden. Een voorbeeld:

De 1500ste video die aan Open Beelden is toegevoegd betreft een item uit het Polygoonjournaal over het 60-jarig bestaan van Philips in 1951. Philips werd in 1891 door Gerard Philips en zijn vader Frederik Philips opgericht. Om het 60-jarig bestaan luister bij te zetten werd Eindhoven met duizenden gloeilampen verlicht. Ook werd in het centrum een standbeeld onthuld van Anton Philips. Deze week is het alweer 120 jaar geleden dat het elektronicaconcern werd opgericht:

De voormalige Nederlandse Antillen vierden op 20 oktober 2010 ook een bijzondere dag. Op die dag werden Curaçao en Sint Maarten onafhankelijke landen binnen het Koninkrijk der Nederlanden, een status die Aruba al in 1986 verwierf. De overige eilanden – Saba, Sint Eustatius en Bonaire – werden als speciale gemeenten opgenomen bij Nederland. De status van deze voormalige koloniën is vastgelegd in het zogenaamde Koninkrijksstatuut, dat dateert uit 1954. De wijziging in 2010 was niet de eerste aanpassing van het statuut. Het Polygoonjournaal deed in 1974 verslag van een conferentie over het Koninkrijksstatuut dat in Den Haag plaatsvond. Daar werd gepraat over de wens van Suriname om onafhankelijk te worden, wat een jaar later met de eerste aanpassing aan het statuut realiteit zou worden:

In 1975 had men op het Groningse platteland andere zorgen. Het wierdedorp Weiwerd moest daar wijken voor de oprukkende industrie van het aangrenzende Delfzijl. Het Polygoonjournaal deed ter plaatse verslag van de afbraak van het dorp. De sloop is dan al in volle gang en veel bewoners hebben het dorp reeds verlaten. De plaatselijke school telt nog maar 14 leerlingen en 2 leerkrachten en in het kerkje midden in het dorp wordt al maanden geen dienst meer gegeven. Polygoon laat een nog achtergebleven bewoonster aan het woord:

Ruim 20 jaar eerder was men in het IJsselmeer juist druk bezig met de aanleg van een nieuwe stad, het toekomstige Lelystad. In 1950 werd daar vanaf het werkeiland Lelystad gewerkt aan de aanleg van een ringdijk voor de toekomstige Flevopolder. In de eerste maanden van 1954 had men het vasteland nog niet bereikt en zorgde de winter voor problemen. Door de vrieskou was er geen bootverbinding met de vaste wal meer mogelijk. Na het intreden van de dooi was het ijs echter ook niet sterk genoeg meer om de bewoners via die route van levensmiddelen en post te voorzien. De circa zestig bewoners van het eiland werden daarom te hulp geschoten door een luchtverbinding met een helikopter:

Na de toevoeging van het 1500ste zal de collectie video’s op Open Beelden steeds verder worden uitgebreid. Later dit jaar hopen we de 2000ste video beschikbaar te kunnen maken voor hergebruik. In de planning staat onder meer een selectie video’s rond het thema vrouwen, met daarin onderwerpen als damesvoetbal, vrouwelijke agenten en vrouwenemancipatie.

Honderden items toegevoegd op het platform

In 2010 hebben we honderden interessante items op het platform geüpload en daarvoor is geput uit de historische nieuwscollectie (met name Polygoonjournaals) van het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid. Op de UNESCO World Day for Audio Visual Heritage in oktober bereikten we de mijlpaal van het 1000ste item op het platform. In onze selectieprocedure hebben sommige thema’s extra aandacht gekregen: sport, podiumkunsten, winter, techniek en Indonesië. Dit jaar was niet alleen het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid leverancier van content voor het platform. Andere prachtige bijdragen voor Open Beelden werden geleverd door het EYE Film Instituut Nederland, het Instituut voor Netwerkcultuur en het Nationaal Comité 4 en 5 mei.

API gelanceerd

In september lanceerde Open Beelden zijn open API. Gepubliceerde items en de bijbehorende beschrijvingen (metadata) zijn toegankelijk gemaakt met behulp van het Open Archives Initiative Protocol for Metadata Harvesting (OAI-PMH). Dit maakt het voor derde partijen mogelijk om de opgeslagen metadata en mediabestanden op een gestructureerde manier op te vragen. Hierdoor wordt hergebruik van materiaal van Open Beelden met de eigen applicaties mogelijk (bijvoorbeeld voor het creëren van een mashup).

Video op Wikipedia

Sinds het begin van het project heeft Open Beelden zijn audiovisuele content aan Wikimedia Commons geleverd ten behoeve van hergebruik van video op Wikipedia, bijvoorbeeld ter ‘illustratie’ van een artikel. In het begin was de ‘donatie’ aan Wikimedia Commons een handmatig proces, maar in 2010 – in samenwerking met Wikimedia Nederland – werd dit proces volledig geautomatiseerd dankzij de Open Beelden API. Met het resultaat dat Open Beelden nu verantwoordelijk is voor bijna 12% van de beschikbare video content op Wikimedia Commons. Daarmee zijn we de grootste leverancier van video’s die herbruikbaar zijn op Wikipedia.
We krijgen daarnaast steeds meer zicht op de impact van de toegankelijkheid van Open Beelden materiaal binnen Wikimedia Commons. Meer dan 550 lemma’s op Wikipedia zijn intussen voorzien van audiovisueel materiaal uit de Open Beelden-collectie. In december 2010 werden deze lemma’s bijna 1,2 miljoen keer bekeken. Dit is een indicatie van hoe groot het potentieel kan zijn voor de culturele erfgoedsector om samen te werken met de Wikimedia Foundation om zo een nieuw en groter publiek aan te spreken in een betekenisvolle context.

Nieuwe projecten hergebruiken Open Beelden

Toen Open Beelden werd gelanceerd in 2009 is het materiaal vrijwel direct hergebruikt binnen verschillende projecten. Onder andere het OPEN CITY audiovisuele archief, over een eeuw leven in de stad van de VPRO, maakte gebruik van Open Beelden materiaal. Ook het ArtTube video platform over kunst en design van het Boijmans van Beuningen Museum te Rotterdam hergebruikte materiaal. In 2010 werden tientallen projecten, klein en groot, aan de lijst toegevoegd.
Onder andere het project Oorlogsmonumenten in Beeld, een ‘location-based’ iPhone applicatie, dat een bezoek aan oorlogsmonumenten ter plekke verrijkt met audiovisueel materiaal. Gebruikers van de app kunnen onder meer nieuwsreportages en interviews met betrekking tot de Tweede Wereldoorlog zien, die speciaal hiervoor beschikbaar zijn gemaakt via Open Beelden.
Een ander noemenswaardig initiatief was het project Beeld in Kaart, gericht op de educatieve sector in Nederland. Beeld in Kaart is een Google Maps mashup waarin verscheidene (educatieve) videobronnen – waaronder Open Beelden – gecombineerd zijn op een kaart. Op deze website kunnen gebruikers resultaten filteren op onderwerp (geografisch of historisch), locatie en tijdsperiode.

Wat nu?

In 2011 zal het Open Beelden platform geüpdatet worden en zullen functionele en visuele verbeteringen doorgevoerd worden. Onderdeel van de update is de realisatie van ‘portalfunctionaliteit’, waarmee derde partijen (bijvoorbeeld omroepen) hun eigen portaal (denk: http://partner.openbeeelden.nl) kunnen vormgeven en vullen met audiovisueel materiaal onder een open licentie.
De platformfunctionaliteit is onderdeel van een grotere campagne die we organiseren om meer collectiehouders aan te trekken zodat een meer divers en breder aanbod gecreëerd kan worden binnen Open Beelden. Deze campagne is gericht op publieke omroepen, regionale en locale archieven, institutionele archieven en bedrijfsarchieven.
Tot slot kunnen wij met trots melden dat Open Beelden is genomineerd voor de Museums and the Web – Best of the Web Award 2011 in de categorie ‘innovatief/experimenteel’.

Het verkeer kan niet enkel vertouwen op de welwillendheid van de weggebruikers, en zo wordt in 1965 een aantal nieuwe verkeersregels ingevoerd. Veiligheid staat daarbij hoog in het vaandel. Binnen de bebouwde kom mogen voetgangers niet meer gehinderd worden in hun oversteek door onoplettende automobilisten en pijlsnelle brommers. Het Polygoon Hollands Nieuws laat in een reportage zien dat de wijzigingen van het verkeersreglement ook de uiteenlopende functies van vluchtstroken inperkten.

Bijna 30 jaar na de oprichting van het Legioen der Welwillende Weggebruikers is de situatie op de weg vaak nog altijd één doffe ellende. Het ongewenste rijgedrag van menig weggebruiker is nog niet helemaal in de kiem gesmoord. Vooral in de drukke binnenstad van Amsterdam vormen automobilisten een groot probleem, althans hun trots bezit. Er wordt op de vreemdste plekken dubbel geparkeerd. Er kan echter niet met de boze vinger alleen naar de burger worden gewezen, er is te weinig parkeergelegenheid gecreëerd in de stad. De pittoreske bruggen die de grachten verbinden doen in 1967 korte tijd dienst als parkeerplaatsen. Al snel blijkt dat deze oplossing zenuwslopend is voor andere weggebruikers en de Gemeenteraad Amsterdam gaat gewapend met gele verf de straat op.

Naast het aanpakken van asociaal rijgedrag en parkeerproblemen, komt het autovrij maken van de Amsterdamse binnenstad ook steeds hoger op de agenda te staan. In antwoord hierop komt industrieel ontwerper Luud Schimmelpennink begin jaren ’70 met een innovatief concept voor milieuvriendelijk vervoer op de markt: de Witkar. Een driewielig elektrisch aangedreven voertuig voor twee personen dat maar liefst 30 kilometer per uur haalt. Deze elektrische driewieler is bedoeld voor het collectief: als abonnee hoef je niet te piekeren over een parkeerplaats, de Witkar is namelijk op vijf plaatsen in Amsterdam in een lader te ‘hangen’.

Vallen en opstaan leek ook het devies tijdens een cross country van de Koninklijke Militaire Sport Vereniging. In een verslag van het Polygoonjournaal zien we hoe de militairen te paard een parcours met sloten, hindernissen en afdalingen moeten afleggen. Daarbij gaat het er hard aan toe: paarden weigeren, gaan dwars door hindernissen heen of gaan met ruiter en al onderuit:

Afzien was het ook tijdens de 4e Amstel Gold Race in 1969. De weersomstandigheden waren verre van ideaal. De deelnemers hadden tijdens de wielerklassieker door de Limburgse heuvels veel last van het koude en natte weer. Vele renners vielen onderweg uit. Van de 170 renners die aan de start verschenen, finishten er uiteindelijk maar 34. Eddy Merckx was vooraf de favoriet, maar het was zijn landgenoot Guido Reybroeck die de sprint won:

Van weersinvloeden hadden de waterskiërs op de Bosbaan in 1962 weinig last. Tijdens de Noord-Europese en tevens Open Nederlandse Kampioenschappen Waterskiën deden de deelnemers mee op twee onderdelen: figuren en schansspringen. De 14-jarige Nederlandse Conny Dane won zowel de Nederlandse als de Noord-Europese titel in het onderdeel figuren. Bij het schansspringen ging het de Deen Glasner minder voor de wind. In zijn eerste poging sprong hij negen meter minder ver dan de uiteindelijke winnaar. Tijdens zijn tweede poging kwam hij door een verkeerde aanloop zelfs ten val, maar volgens commentator Philip Bloemendal was hij gelukkig “niet ontmoedigd” maar “wel nat”:

Niet alleen het Nederlandse Jeugd Orkest is een kweekvijver voor toneelkunstenaars gebleken. Al sinds 1888 heeft het vooraanstaande Koninklijk Concertgebouworkest (KCO) vele generaties getalenteerde musici voortgebracht. Het KCO wordt wereldwijd erkend als een vooraanstaand symfonieorkest en het is dan ook niet verwonderlijk dat internationale podiumkunstenaars door de jaren heen graag samen wilden werken met het KCO. In 1946 reisde de befaamde Duitse dirigent Bruno Walter op 71-jarige leeftijd af naar Amsterdam om met het Koninklijk Concertgebouworkest te repeteren. Na jaren vertrouweling te zijn geweest van grootmeester Gustav Mahler, was de keuze van Walter voor het repertoire van de samenwerking met het KCO snel gekozen: Mahlers Vierde Symfonie.

Het harmonische samenspel tussen verschillende artiesten inspireerde niet alleen de sector van de podiumkunsten. Ook de overheid zag het maatschappelijk belang in van de schone kunsten en eind jaren ’40 wordt de Raad voor de Kunst (tegenwoordig Raad voor Cultuur) opgericht met het doel de overheid te adviseren op het gebied van kunstbeleid in de sectoren filmkunst, theater, muziek, beeldende kunsten en letterkunde. In 1956 wordt op feestelijke wijze in Den Haag de raad geïnstalleerd door minister Jozef Cals van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen. De posities binnen de raad worden bekleed door prominenten uit de vijf sectoren van de schone kunsten. Zo kreeg onder andere balletdanseres Sonia Gaskell de sector theater onder haar hoede.

Daarin is te zien dat grote hoeveelheden sneeuw vaker voor overlast zorgden. In de beruchte winter van 1979 waren delen van Nederland compleet ingesneeuwd. Een sneeuwstorm zorgde ervoor dat de sneeuw soms metershoog opwaaide. Dit had onder andere tot gevolg dat auto’s strandden, Schiphol tijdelijk werd gesloten en treinverkeer vrijwel onmogelijk werd. Het leger moest er uiteindelijk aan te pas komen om bepaalde delen van Nederland weer bereikbaar te maken. Het item uit het Polygoonjournaal geeft een beeld van de problemen:

De sneeuw en vorst gaf echter niet alleen problemen, het zorgde ook voor een hoop vertier. In verschillende items uit het Polygoonjournaal is te zien hoe de Nederlanders zich vermaken in de sneeuw en op het ijs. Zo zien we bijvoorbeeld sleeën, schaatsen, ijszeilen en zelfs skiën in Nederland. In 1929 bleek het ijs zelfs sterk genoeg om er een kermis op te houden. We zien mensen dansen op het ijs, een draaiorgel en zelfs een zweefmolen:

Toch is een winter in Nederland niet compleet zonder de tocht der tochten: de Elfstedentocht. Op Open Beelden is nu een Polygoonitem over de Elfstedentocht van 1933 toegevoegd. Deze tocht had twee winnaars die tegelijkertijd over de finish kwamen, Sipke Castelein en Abe de Vries. Na de finish stonden ze nog kort de verslaggever van het Polygoonjournaal te woord:

Naast veel beelden van sneeuw en ijs ook aandacht voor winterse mode. Enkele dames showen voor het Polygoonjournaal de nieuwste mode voor het skiseizoen van 1959. Daarin zien we veel streepjes, de elastische pantalon, de splitsbare capuchon een jasje met ijspegelmotief. Naast kleding voor in de sneeuw, is er ook aandacht voor après-skikleding. Daarmee staat men er volgens Philip Bloemendal ‘in ieder wintersportoord uitstekend op’:

Duizend filmpjes vrij beschikbaar op Open Beelden

De website openbeelden.nl vierde onlangs een bescheiden mijlpaal. Op het open mediaplatform van het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid en Nederland Kennisland staan meer dan duizend items uit historische Polygoon Journaals. Vrij toegankelijk voor hergebruik onder Creative Commons licentie. Een begin. ‘Er is nog 700 duizend uur ander beeldmateriaal. Dat zou er – mits rechtentechnisch mogelijk – allemaal op moeten,’ zegt Harry Verwayen van Europeana.

Open Beelden is in feite een interessant bijproduct van de grootscheepse digitalisering van een omvangrijk deel van alle beeldmateriaal dat in de Nederlandse archiefkasten ligt. ‘Samen met het Nationaal Archief en het Eye Film Instituut – het voormalige Filmmuseum – zijn we daar drie jaar geleden mee begonnen,’ zegt Maarten Brinkerink van Beeld en Geluid. ‘Digitalisering van het filmmateriaal was noodzakelijk omdat een groot deel van onze collectie kapot ligt te gaan. Het verzuurt en eet zichzelf op.’

Inmiddels is de digitalisering van Beelden voor de Toekomst, gefinancierd uit het Fonds Economische Structuurversterking, ongeveer halverwege. Maar dat is voor de ‘archivisten’ niet voldoende. Zij vinden dat het materiaal ook zoveel mogelijk vrij beschikbaar moet zijn, bijvoorbeeld voor hergebruik door filmmakers en journalisten en het algemene publiek.

BRON: Jeroen Dirks in Spreek’buis

Lees hier het complete achtergrondartikel.

Vanaf 1922 kon het publiek de bekende Polygoon bioscoopjournaals zien in de Nederlandse bioscopen. Die eerste jaren moest het Nederlandse bioscooppubliek het echter nog stellen zonder Nederlands commentaar. Het nieuws van eigen bodem was stom en de items die geïmporteerd waren uit het buitenland bevatten buitenlands commentaar. Bijna tien jaar na het eerste Polygoonjournaal kwam daar verandering in. Op 29 mei 1931 toonde Polygoon de eerste Nederlandse film met geluid in de bioscopen. Niet snel daarna werd ook het bekende Polygoon Hollands Nieuws-journaals van Nederlands commentaar voorzien. Voorafgaand aan het eerste Polygoon Hollands Nieuws werden er aantal proefopnamen gemaakt. De directeur van de filmfabriek Polgygoon, dhr. B.D. Ochse, las als test voor de geluidsfilm een aantal teksten voor:

Om de komst van het Polygoon Hollands Nieuws met geluid luister bij te zetten werden een aantal prominenten uit de filmwereld gevraagd om een speech te houden. Dhr. D. van Staveren, hoofd van de Centrale Commissie Filmkeuring, sprak op film zijn blijdschap uit voor de komst van de geluidsfilm. Hij ageerde daarbij tegen “allerlei vreemde insluipsels in de Nederlandse taal”, die hij vooral aan de Amerikaanse geluidsfilm wijdde:

Naast dhr. van Staveren, werd ook de voorzitter van de Nederlandse Bioscoopbond, dhr. David Hamburger jr., gevraagd iets over de komst van de geluidsfilm te zeggen. Ook hij is verheugd dat hij de buitenlandse actualiteiten nu net zo goed kan volgens als de Duits-, Frans- en Engelssprekende bewoners van het land. Volgens hem is de komst van het Polygoon Hollands Nieuws met geluid dan ook “een uitkomst”:

Tot slot nog een opname van dhr. Ochse waarin hij de geluidsfilm aankondigt en alvast mijmert over de toegevoegde waarde die dit zal betekenen voor het volgen van een voetbalwedstrijd. Die zal nu “in de volheid zijne gonzende geluiden de bioscoopzaal binnendringen”: